Hoe maak je de perfecte planning?

Een onpraktische planning die alleen op papier mooi is, levert je niets op. Je raakt gefrustreerd, loopt al snel achter op schema en raakt daardoor misschien nog verder in de stress. De sleutel? Realistisch plannen.

Dit zijn de beste tips voor een goede examenplanning:

1. Inventariseer je vakken

Begin met een duidelijk overzicht van je vakken. Noteer de datum/tijd van elk examen in je planning. Stel jezelf de vragen:

• Welke vakken kosten mij veel tijd om voor te bereiden?
• Welke vakken vind ik lastig?
• Welke vakken kosten waarschijnlijk minder tijd om voor te bereiden?

Verdeel vervolgens je vakken in drie categorieën:

• 1-vakken: vakken die veel tijd en/of moeite kosten: geschiedenis, biologie, Latijn, Grieks en filosofie vallen sowieso in deze categorie, omdat er relatief veel leerwerk bij komt kijken. Ook vakken die je erg lastig vindt of waarvoor je nog veel moet oefenen, komen in deze groep.
• 2-vakken: Vakken die redelijk wat tijd en/of moeite vragen: denk hierbij o.a. aan economie, aardrijkskunde, scheidkunde.
• 3-vakken: Vakken die weinig tijd of moeite kosten: Engels, Frans, Duits, Nederlands, wiskunde (als je de meeste onderdelen snapt) vragen relatief korte voorbereiding: een keer oefenen met een oud examen om te wennen aan de vraagformulering is soms al voldoende.

Door deze indeling weet je precies welke vakken bij jou prioriteit moeten krijgen in je planning. Plan vervolgens tussen de 60-70 procent van je voorbereidingstijd voor de vakken in categorie 1. Tussen de 15 en 25 procent voor groep 2 en de tijd die nog resteert voor categorie 3. Op die manier weet je zeker dat je de beste planning maakt voor jouw examens.

Exemplum: Suze heeft een E&M-profiel met Latijn en filosofie: ze weet dat geschiedenis, Latijn en filosofie veel tijd gaan kosten. Aardrijkskunde vindt ze leuk en makkelijk, dus daar hoeft ze maar weinig tijd aan te besteden. Voor economie staat ze redelijk, maar het laatste SE ging niet fantastisch, dus daar moet wat extra aandacht naartoe. De meeste onderdelen van wiskunde vindt ze makkelijk, maar o.a.  statistiek en kansberekening moet ze zeker nog even herhalen. Ze deelt haar tijd dus als volgt in:

2. Plan vrije tijd

Een veelgemaakte fout is om een planning te maken zonder rekening te houden met andere afspraken. Begin je planning daarom met het blokkeren van tijdsblokken waarin je al verplichtingen hebt. Plan ook meteen je vrije tijd in: een ruime lunchpauze of misschien een uurtje nietsdoen voor het avondeten en ’s avonds nog tijd voor één aflevering van je favoriete serie? Ontspanning moet je plannen in deze drukke periode.

Verdeel elke dag in drie delen:

• Ochtend (9.00-12.00)
• Middag (13.00-17.00)
• Avond (19.30-21.30)

Blokkeer elk dagdeel waarin je iets anders te doen hebt, zoals sport, werk, een feest of natuurlijk een examen. Het is natuurlijk niet zo dat je training de hele ochtend inpikt, maar je plant alsof je de hele ochtend kwijt bent. Ben je dan wat eerder klaar met sporten, dan heb je een (gratis) extra uurtje om naar een lastig vak te kijken.

Blijf ook realistisch in het blokkeren van je planning:

• Heb je ‘s avonds een feest van je beste vriend(in)? Verwacht dan niet dat je de volgende ochtend fris en gefocust wiskunde kunt leren.
• Heb je op één dag twee zware examens gehad? Reken er dan niet op dat je ‘s avonds nog geconcentreerd kunt blokken voor Latijn.

Houd deze tips in je achterhoofd:

• Plan liever nooit een leersessie vlak voor of na examens. Direct voorafgaand aan een examen blokken verhoogt je stress juist. Examens doen is mentaal erg belastend, dus ’s avonds kun je beter even ontspannen met vrienden of een spelletje.
• Leer niet te lang door in de avond. Je examens hebben vaste starttijden: als je wekenlang tot 01.00 aan het leren bent, dan is je ritme helemaal kapot als je ineens om 9.00 helder moet kunnen nadenken op een examen Latijn.

Door op deze manier eerlijk te plannen, voorkom je teleurstellingen én overbelasting. Download hier een gratis template voor de planning van je examens.

3. Plan tijd, niet inhoud

Een klassieke valkuil bij het maken van een planning is om te focussen op de inhoud in plaats van op de tijd. Bijvoorbeeld: ‘Morgen werk ik hoofdstuk 13, 14 en 15 van biologie af.’

Dit klinkt goed, maar het probleem is dat je vooraf niet altijd goed kunt inschatten hoeveel tijd een bepaald hoofdstuk kost. Gaat het moeilijker dan gedacht? Dan loop je meteen achter. De examenstof wordt dan misschien onoverzichtelijk en je hebt het gevoel dat je verzuipt in alles wat je nog moet doen.

In een goede planning:

• Plan je een vaste hoeveelheid tijd per vak, bijvoorbeeld 90 min. voor biologie.
• Start je een studiesessie met een lastig hoofdstuk; daarna wissel je af naar een makkelijke en dan weer moeilijkere stof totdat de tijd om is. Zet desnoods een wekker voor jezelf. Zorg ervoor dat je echt geconcentreerd aan de slag bent zolang je tijd niet om is. Merk je dat je concentratie niet optimaal is? Verwijder alle externe prikkels (telefoon, rommel op je bureau, muziek, ander lawaai) en plan eventueel mini-pauzes in (vijf minuten pauze waarin je even wegloopt van je werkplek: haal wat te drinken, loop een rondje, aai de kat, etc.)
• Mocht het allemaal langzamer gaan dan je had gehoopt, dan pas je je planning direct aan door meer tijd in te ruimen voor het vak. Een planning moet flexibel genoeg zijn om aanpassingen toe te staan.

Op deze manier houd je grip op je planning en voorkom je dat je ontmoedigd raakt, als iets langer duurt dan verwacht. Welke stof je precies moet herhalen, houd je bij per vak in een apart overzicht. Hier vind je een checklist voor Latijn.

4. Wissel activiteiten af

Een goede leersessie heeft variatie. Het is belangrijk om niet uren achter elkaar hetzelfde te doen, want dat maakt leren minder effectief én vermoeiender.

Zorg daarom voor voldoende afwisseling tussen:

• Makkelijkere en moeilijkere vakken: Plan bijvoorbeeld na een zwaar vak zoals wiskunde een vak dat je makkelijker of leuker vindt, zoals aardrijkskunde.
• Verschillende manieren van leren: Wissel passief leren (lezen, uitlegvideo’s kijken, aantekeningen herhalen) met actief leren (samenvatten, mindmappen, uitleggen aan een ander, oefenen met vragen, reflecteren op je fouten, aantekeningen maken tijdens een uitlegvideo).

Exemplum: Leo leert Latijn

Leo heeft twee uur (120 min.) gepland voor Latijn in de ochtend:
10.00-10.30 Leo start met het lezen van de cultuur (achterin de examenbundel), daarna herleest hij het stuk en markeert belangrijke info. Hij maakt een eigen mindmap van de kenmerken van het epos, de centrale thema’s in de Aeneis en noteert belangrijke factoren in het leven van Vergilius.
10.30 mini-pauze
10.40-11.40 Hij herhaalt de tekst over de schildbeschrijving (boek 8), waarbij hij a.d.h.v. video’s, SuperLatijn en Addisco nuttige aantekeningen maakt bij de tekst. Hij gebruikt ook de sturende vragen in zijn boek om extra stijlfiguren, verwijzingen en achtergrondinfo te vinden.
11.40 mini-pauze
11.45-12.00 Leo’s aandacht begint wat te verslappen, dus hij maakt oefenvragen bij een tekst die hij al eerder had voorbereid om te checken of hem dat al goed lukt. Hij merkt dat hij fouten maakt bij citeervragen en scanderen, dus hij neemt zich voor dat de volgende dag extra te oefenen.

Vind je een vak erg saai?
Plan dan 30 minuten actief leren voor dat vak (zoals samenvatten, mindmaps maken of oefenvragen beantwoorden) en beloon jezelf daarna: een lekkere snack, werken aan een vak dat je leuk(er) vindt, een mini-pauze, desnoods een stickersysteem, waarbij je jezelf een sticker geeft voor elk goed besteed half uur en 10 stickers een grotere beloning opleveren! Het maakt eigenlijk niet uit hoe je jezelf motiveert, als je maar ergens motivatie vandaan haalt. Wissel de activiteiten af, want ‘boven het boek hangen’ is nogal slaapverwekkend. Afwisseling houdt je scherp en helpt je om beter te onthouden wat je geleerd hebt.

5. Herhaal volgens de Ebbinghaus vergeetcurve

De wetenschapper Hermann Ebbinghaus ontdekte dat mensen nieuwe informatie in een vast (vrij hoog) tempo vergeten, tenzij ze deze herhalen. Hoewel veel onderzoeken gefocust zijn op hoe je moet leren, ontdekte hij wanneer je moet leren. Door op het juiste moment te herhalen, onthoud je de stof veel beter en hoef je minder vaak en minder lang te herhalen.

Pas je planning daarom aan dit wetenschappelijke principe aan, vooral bij lastige vakken of moeilijke onderdelen. Een handig herhalingsschema volgt hieronder. Nieuwe stof moet je namelijk herhalen:

• Direct de volgende dag: Plan een korte herhaling, bijvoorbeeld door je aantekeningen of samenvattingen door te lezen. Nieuwe stof blijft beter en langer hangen als je de stof direct de volgende dag (kort) herhaalt.
• Twee tot drie dagen daarna: Met een iets langere sessie (bijvoorbeeld 30 min.) herhaal je de stof door bijvoorbeeld oefenvragen te maken. Je ziet dan direct welke informatie je bent vergeten en oefent met het beantwoorden van vragen. Reflecteer op de vergeten informatie en herhaal dit dezelfde dag nog eens kort.
• Een week later: Neem wat meer tijd (bijvoorbeeld een uur) om de stof uitgebreider te herhalen en combineer informatie: de cultuur/achtergrond die je hebt geleerd, geeft meer inzicht in de Grieks/Latijnse teksten. Misschien is het daarom tijd om je aantekeningen nog aan te vullen waar nodig. Dit werkt niet alleen zo voor Grieks en Latijn, maar eigenlijk bij alle vakken: nieuwe informatie geeft vaak ook inzichten in al ‘bekende’ stof.

Door deze herhaalmomenten standaard in je planning op te nemen, vergroot je de kans aanzienlijk dat je de informatie langdurig onthoudt.

Met deze vijf tips kun je een stevige, realistische examenplanning maken. Door slim te inventariseren, rekening te houden met je verplichtingen en ontspanning, te plannen op tijd in plaats van inhoud, voor voldoende afwisseling te zorgen én te herhalen volgens de vergeetcurve, bereid je jezelf optimaal voor.

Succes met plannen én met al je examens! Had je al gelezen hoe je het beste kunt voorbereiden op Latijn? Of hoe je het beste kunt leren voor je examen Grieks?